تاریخچه و آغاز شغل نگهبانی و نگهبان محله از دیرباز تا امروز
چکیده
امنیت، یکی از اساسیترین نیازهای بشر در طول تاریخ بوده است. انسان همواره به دنبال راهی برای محافظت از خود، خانواده و داراییاش در برابر خطرات گوناگون از جمله حیوانات درنده، دشمنان و سارقان بوده است. این نیاز دیرینه، زمینهساز پیدایش و تکامل شغل نگهبانی شد. از شبگردان دوره گرد گرفته تا نگهبان محله امروزی که با تجهیزات مدرن از مجتمعهای مسکونی حفاظت میکند، این حرفه دستخوش تغییرات شگرفی شده است. در این مقاله، سفری به گذشته خواهیم داشت و آغاز این شغل مهم را از دوران باستان تا عصر حاضر بررسی میکنیم .
تاریخچه و آغاز شغل نگهبانی و نگهبان محله: از دیرباز تا امروز
مقدمه
امنیت، یکی از اساسیترین نیازهای بشر در طول تاریخ بوده است. انسان همواره به دنبال راهی برای محافظت از خود، خانواده و داراییاش در برابر خطرات گوناگون از جمله حیوانات درنده، دشمنان و سارقان بوده است. این نیاز دیرینه، زمینهساز پیدایش و تکامل شغل نگهبانی شد. از شبگردان دوره گرد گرفته تا نگهبان محله امروزی که با تجهیزات مدرن از مجتمعهای مسکونی حفاظت میکند، این حرفه دستخوش تغییرات شگرفی شده است. در این مقاله، سفری به گذشته خواهیم داشت و آغاز این شغل مهم را از دوران باستان تا عصر حاضر بررسی میکنیم .
پیشینه نگهبانی در جهان باستان
تاریخچه نگهبانی به قدمت تمدن بشری است. حتی قبایل ابتدایی که در غارها زندگی میکردند، برای حفظ امنیت قبیله خود در برابر خطرات، افرادی را به عنوان نگهبان میگماردند. این افراد با دیدهبانی مداوم، از همنوعان خود در برابر حملات حیوانات یا سایر قبایل محافظت میکردند .
با تشکیل تمدنها و جوامع اولیه در مناطقی مانند بینالنهرین، مصر و ایران باستان، نیاز به حفاظت از اموال و داراییها بیش از پیش احساس شد. در ایران باستان، قبل از شکلگیری تشکیلات منظمی مانند "عَسَس" (شبگردها) و "شُرطه" (نیروی انتظامی)، افراد ثروتمند و صاحبان اموال برای محافظت از داراییهای خود، افرادی را به خدمت میگرفتند که با عناوینی مانند شبگرد، ناطور شب و پاسبان شناخته میشدند .
تحول مفهوم نگهبانی در قرون وسطی و پس از آن
در طول قرون وسطی، مفهوم نگهبانی با ایجاد قلعهها و باروهای شهری پیوند خورد. نگهبانان بر روی برجها و دروازههای شهرها مستقر میشدند تا ورود افراد غریبه را کنترل کرده و شهر را در برابر حملات دشمنان محافظت کنند. این افراد که میتوان آنها را نمونه اولیه نگهبان محله امروزی دانست، نقش حیاتی در حفظ امنیت جوامع ایفا میکردند .
یک نمونه جالب توجه از مشارکت همگانی در امر نگهبانی، به کشور آمریکا در قرن هفدهم بازمیگردد. در آن دوران، وظایف اجرای قوانین به دو بخش مجزای نگهبانی روز و نگهبانی شب تقسیم شده بود. وظیفه نگهبانی شب بر عهده خود شهروندان بود. هر شهروند موظف بود یک نوبت از محله خود در برابر آتشسوزی، طوفان و افراد قانونشکن محافظت کند. اگر نگهبانی جرمی را مشاهده میکرد، با داد و هوار کردن، سایر شهروندان را باخبر میساخت تا همگی در تعقیب مجرم مشارکت کنند .
تاریخچه نگهبان محله در ایران
در ایران، مفهوم نگهبان محله ریشه در سنت دیرینه "پاسبان محله" و "شبگرد" دارد. در گذشته، هر کوی و برزن، شبگردانی داشتند که با فانوس به دست و خواندن دعا یا ذکر، در کوچهها میگشتند و علاوه بر اعلام زمان، بر امنیت محل نیز نظارت داشتند .
اما شکل مدرن و سازمانیافته نگهبان محله در ایران به دوران معاصر و با تدوین قوانین جدید بازمیگردد. بر اساس ماده ۱۲۲ قانون برنامه چهارم توسعه، آییننامه تشکیل مؤسسات خدمات حفاظتی و مراقبتی تدوین و در سال ۱۳۹۹ ابلاغ شد. هدف از این اقدام، برونسپاری بخشی از خدمات انتظامی و حفاظتی به بخش خصوصی و استفاده از ظرفیت مردم در قالب مؤسسات تحت نظارت نیروی انتظامی (فراجا) برای پیشگیری از وقوع جرم بود .
بر اساس این آییننامه، افرادی که امروز به عنوان نگهبان محله در مجتمعهای مسکونی، تجاری و اداری فعالیت میکنند، تحت عنوان "پلیس یار" شناخته میشوند. این افراد پس از طی دورههای آموزشی لازم و تأیید سلامت جسمانی و روانی، توسط مؤسسات خدمات حفاظتی و مراقبتی جذب و با لباس فرم مشخص در محلهای مورد نظر مستقر میشوند. این طرح نظم و امنیت محلات را به شکل چشمگیری افزایش داده است .
نگهبان محله امروز: وظایف و مسئولیتها
نگهبان محله امروزی تنها یک فرد مسلح پشت یک میز نیست. او یک افسر امنیتی آموزشدیده است که وظایف متعددی بر عهده دارد. بر اساس تعریف مؤسسات حفاظتی و مراقبتی، نگهبان محله به فردی اطلاق میشود که پس از پذیرش و طی دورههای آموزشی، بر اساس قرارداد، مسئولیت حفاظت و مراقبت از اماکن و اموال را در زمان و مکان مشخص بر عهده میگیرد .
مهمترین وظایف یک نگهبان محله عبارتند از:
- گشتزنی مداوم: پایش مستمر محله یا مجتمع مسکونی در طول شبانهروز برای پیشگیری از سرقت و ایجاد احساس امنیت .
- کنترل ورود و خروج: نظارت بر تردد افراد و خودروها و جلوگیری از ورود افراد مشکوک و مزاحم .
- هماهنگی با نیروی انتظامی: اعلام سریع هرگونه حادثه، رفتوآمد مشکوک یا جرم به پلیس ۱۱۰ و کلانتری محل .
- پیشگیری از حوادث: کنترل تجهیزات امنیتی مانند دوربینها، قفلها و روشنایی معابر و گزارش خرابیها و نقاط ناامن .
- کمک به ساکنان: راهنمایی افراد غریبه، کمک به سالمندان و کودکان، و ایجاد آرامش برای ساکنان .
چگونه یک نگهبان محله حرفهای شویم؟
امروزه شغل نگهبانی به تخصص و مهارت نیاز دارد. برای تبدیل شدن به یک نگهبان محله حرفهای، علاقهمندان باید مراحل زیر را طی کنند :
- داشتن شرایط اولیه: حداقل سن بیست سال، سلامت جسمانی و روانی، نداشتن سوءپیشینه کیفری و تعهد به نظام جمهوری اسلامی ایران .
- مراجعه به مؤسسات معتبر: ثبتنام در یکی از مؤسسات خدمات حفاظتی و مراقبتی که مجوز فعالیت از نیروی انتظامی دارند.
- گذراندن دورههای آموزشی: شرکت در دورههای آموزشی اصول نگهبانی، حقوق شهروندی، کمکهای اولیه، آتشنشانی و نحوه برخورد با موقعیتهای بحرانی .
- کسب تجربه: شروع به کار به عنوان نیروی کمکی در کنار نگهبانان باتجربه برای آشنایی با محیط واقعی کار .
نتیجهگیری
شغل نگهبانی و به طور خاص نگهبان محله، از یک وظیفه همگانی و داوطلبانه در قبایل بدوی و شهرهای قدیم، به یک حرفه تخصصی و سازمانیافته تبدیل شده است. امروزه حضور یک نگهبان محله آموزشدیده، نه تنها باعث کاهش آمار جرائمی مانند سرقت میشود، بلکه آرامش خاطر و احساس امنیت را برای ساکنان یک محله یا مجتمع مسکونی به ارمغان میآورد. اگر به فکر افزایش امنیت در محل زندگی خود هستید، استخدام یک نگهبان محله حرفهای از طریق مؤسسات معتبر، یکی از بهترین تصمیماتی است که میتوانید بگیرید .